Empathie als wondermiddel

Een tijd voor empathieVan alle emoties die het leven met zich meebrengt vind ik verdriet de allermooiste. Omdat vrolijkheid en boosheid en zelfs angst een soort van nut lijken te hebben. Vrolijkheid maakt anderen vrolijk. En boosheid houdt ze weg. Angst houdt je uit gevaarlijke situaties. Maar verdriet lijkt op het eerste gezicht puur egoïstisch, maar op het tweede juist niet. Want verdriet is niet voor degene die het heeft erg prettig. Verdriet gaat over verlies. En over je realiseren dat het niet zo hoort. Dat je geliefde nog moet leven, of dat je je oude baan heel erg mist.

Het dierenrijk

Dieren vertonen de andere emoties, zoals boosheid, angst en vrolijkheid. Maar als je hoort van verdrietige dieren, is dat bijzonder. Er is empathie voor nodig om verdriet nuttig te laten zijn. Bij diersoorten die verdriet kunnen vertonen, kunnen de soortgenoten empathie opbrengen voor de verdrietigen.

En empathie is de allerhoogste vorm van sociale evolutie. Empathie is mee kunnen leven met een ander, en gerichte hulp kunnen geven. Het komt vaak voor in de persoon of het organisme die het overkomt als letterlijk meevoelen met de ander. Spiegelneuronen zijn daar verantwoordelijk voor: deze hersencellen geven ons het zelfde gevoel als degene waar we ons mee identificeren. Ze zorgen er bijvoorbeeld voor dat je onbewust ook door je haar strijkt als je op een sollicitatiegesprek tegenover je aanstaande baas zit, en hij strijkt door zijn haar. Ze zorgen ervoor dat je een aantal pasjes na kan doen van je dans-instructeur. Maar ook zorgen ze er voor dat je dezelfde emoties kan voelen als een ander. Dat je je figuurlijk kan verplaatsen in de ander. Denk aan een moeder die op haar lip moet bijten bij het zien vallen van haar eigen kind.

Zingeving van mededogen

images (1)Empathie is nuttig. Het zorgt voor cohesie van de groep, en het zorgt ervoor dat soortgenoten elkaar gerichte hulp kunnen geven bij fysieke gevaren of verwondingen. Het zorgt ervoor dat je elkaar kan helpen. Uiteraard zijn chimpansees en bonobo’s ook erg empathisch, en vandaar dat ook bij andere diersoorten onderzoek is gedaan. Van een aantal diersoorten is inmiddels bekend dat ze in het bezit zijn van deze eigenschap. Zoals olifanten, dolfijnen, en kraaiachtigen.  Het bijzondere is echter, dat bij onderzoek naar de sociale eigenschap empathie deze ook werd aangetroffen bij dieren die dit vertoonden voor dieren buiten hun soort. Dolfijnen die mensen helpen, of honden die katten opvoeden.

We weten nog te weinig over empathie. Want hoogstwaarschijnlijk is dit de meest onderschatte sociale vaardigheid die we bezitten. Ik hoop dat we van andere diersoorten leren en onze empathie ook kunnen inzetten voor mensen buiten onze kleine groep naasten, en zelfs voor de hele mensheid. Sterker nog: voor alle organismen op aarde. Ik ben er van overtuigd dat ontwikkelen van empathie de oplossing is voor alle problemen waar de mensheid en de aarde nu mee te kampen hebben.

De gever wordt beloond

Het leukste is van empathie dat de evolutie ook heeft gezorgd voor een beloning voor het voelen ervan. Iemand die empathie voelt maakt het hormoon oxytocine aan. Het knuffelhormoon, en dit zorgt ervoor dat degene die gerichte hulp geeft aan anderen, meeleeft, en een groot hart heeft over het algemeen zo veel gelukkiger is dan iemand die dit niet kan of doet.

Steek de helpende hand wat vaker uit, het zal je goed doen!

Frans de Waal

dewaalHier onder een filmpje van Frans de Waal over dit onderwerp:

meer lezen over onderzoek naar empathie: dan verwijs ik je naar Frans de Waal. Deze gedragsbioloog is expert op dit gebied. Boeken van zijn hand zijn:

  • 1981. Sociobiologie ter discussie. Evolutionaire wortels van menselijk gedrag?
  • 1982. Chimpansee-politiek. Macht en seks bij mensapen. (voorwoord Desmond Morris)
  • 1988. Verzoening. Vrede stichten onder apen en mensen. (vertaling Midas Dekkers)
  • 1996. Van nature goed. Over de oorsprong van goed en kwaad in mensen en andere dieren
  • 1997. Bonobo, De vergeten mensaap. (met Frans Lanting); Eng. vert. Bonobo. The Forgotten Ape
  • 2001. De aap en de sushimeester, Culturele bespiegelingen van een primatoloog
  • 2003. Mijn familiealbum
  • 2005. De aap in ons. Waarom we zijn wie we zijn
  • 2009. De aap en de filosoof. Hoe de moraal is ontstaan ; Engelse vert. Primates and philosphers – how morality evolved,
  • 2009. Een tijd voor empathie. Wat de natuur ons leert over een betere samenleving. Uitgeverij Contact. ISBN 9789025432119 (originele Engelse titel: The Age of Empathy: Nature’s Lessons for a Kinder Society)

Wikipedia over Frans de Waal: http://nl.wikipedia.org/wiki/Frans_de_Waal#Publicaties

Zijn website: http://www.psychology.emory.edu/nab/dewaal/

En de inspirerende TED talk is hier terug te vinden: http://www.youtube.com/watch?v=GcJxRqTs5nk

 

Advertenties

Over Marieke

Asperger en bipolair ~(be)LEEF! EDUCREATIE~ Biologie Wiskunde Onderwijs - voor onderwijs van de toekomst- ~mindful en duurzaam~
Dit bericht werd geplaatst in (ver)WONDER, BIOlogie(docenten), WIS(ikdamaar)KUNDE en getagged met , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s